ستارهشناسان از کشف یک منظومه سیارهای غیرمعمول در کهکشان راه شیری خبر دادهاند؛ منظومهای که آرایش سیارات آن با الگوی شناختهشده در منظومه شمسی تفاوت اساسی دارد و میتواند نظریههای موجود درباره چگونگی شکلگیری سیارات را به چالش بکشد.
در منظومه شمسی ما، چهار سیاره نزدیک به خورشید — عطارد، زهره، زمین و مریخ — کوچک و سنگیاند، در حالی که سیارات دورتر مانند مشتری، زحل، اورانوس و نپتون غولهای گازی محسوب میشوند. این ترتیب (سیارات سنگی در نزدیکی ستاره و گازیها در فاصلههای دورتر) سالها بهعنوان یک الگوی رایج در شکلگیری منظومههای سیارهای در نظر گرفته میشد.
اما منظومهای به نام LHS 1903 این فرضیه را زیر سؤال برده است. این ستاره که از خورشید ما خنکتر و کمنورتر است، چهار سیاره در مدار خود دارد؛ با این تفاوت که ترتیب آنها غیرمنتظره است.
بر اساس یافتههای پژوهشگران، سه سیاره داخلی این منظومه به ترتیب سنگی، گازی و گازی هستند؛ اما سیاره چهارم که در دورترین فاصله از ستاره قرار دارد، دوباره سنگی است. به این ترتیب، آرایش کلی این منظومه به شکل «سنگی–گازی–گازی–سنگی» درآمده؛ الگویی که دانشمندان آن را «وارونه» توصیف کردهاند.
توماس ویلسون، محقق اصلی این مطالعه، گفته است که بر اساس مدلهای رایج، سیارات سنگی معمولاً در فاصلههای بسیار دور از ستارههای خود شکل نمیگیرند، زیرا مواد جامد لازم برای تشکیل آنها عمدتاً در نواحی داخلی قرص گازی متمرکز است.
دانشمندان احتمال میدهند که سیاره سنگی بیرونی این منظومه زمانی شکل گرفته که گاز موجود در قرص اطراف ستاره تقریباً به پایان رسیده بوده است؛ موضوعی که میتواند نشاندهنده تنوع بیشتر در روند تولد و تکامل سیارات در کهکشان باشد.
کارشناسان میگویند این کشف، بار دیگر نشان میدهد که جهان فراتر از الگوهای شناختهشده منظومه شمسی ما عمل میکند و تنوع ساختاری منظومههای سیارهای ممکن است بسیار گستردهتر از آن چیزی باشد که پیشتر تصور میشد.
